เจาะลึก January Effect เดือนมกราคมตลาดหุ้นมีโอกาสบวกจริงหรือ?
เจาะลึก January Effect เดือนมกราคมตลาดหุ้นมีโอกาสบวกจริงหรือ?
ทุกครั้งที่ปฏิทินเปลี่ยนหน้าเป็นเดือนมกราคม ตลาดหุ้นก็มักจะถูกจับตามองเป็นพิเศษ ไม่ใช่เพราะตัวเลขเศรษฐกิจเพียงอย่างเดียว แต่เพราะความคาดหวังของนักลงทุนที่มาพร้อมกับการเริ่มต้นปีใหม่ หลายคนเชื่อว่าตลาดจะกลับมาคึกคักอีกครั้ง และความเชื่อนี้เองที่ถูกเรียกรวม ๆ กันว่า January Effect
January Effect ไม่ได้เป็นกฎเหล็กของตลาด แต่เป็นแนวคิดที่อธิบายพฤติกรรมซ้ำ ๆ ที่เคยเกิดขึ้นในอดีต กล่าวคือ ราคาหุ้นในช่วงต้นปีมักมีแรงซื้อกลับเข้ามามากกว่าปกติ จนทำให้เดือนมกราคมถูกมองว่าเป็นเดือนที่ตลาดมีโอกาสเป็นบวกมากกว่าเดือนอื่น แม้จะไม่มีอะไรรับประกันว่าภาพนี้จะเกิดขึ้นทุกปี
เบื้องหลังของปรากฏการณ์นี้ ส่วนหนึ่งมาจากช่วงปลายปีที่ตลาดมักเงียบลง นักลงทุนจำนวนไม่น้อยเลือกพักพอร์ต ถือเงินสด หรือขายหุ้นบางส่วนออกไปก่อนหยุดยาว พอเข้าสู่ปีใหม่ เงินที่รอจังหวะอยู่ข้างสนามก็เริ่มไหลกลับเข้าตลาด พร้อมกับแผนการลงทุนรอบใหม่ที่ถูกวางไว้ตั้งแต่ต้นปี
อีกมุมหนึ่งที่น่าสนใจคือบทบาทของจิตวิทยาการลงทุน โดยเดือนมกราคมมักถูกมองว่าเป็นจุดเริ่มต้นที่ดี ไม่ต่างจากการตั้ง New Year’s Resolution สำหรับนักลงทุนบางคน นี่คือเดือนที่เหมาะจะเริ่มลงทุนอย่างจริงจังอีกครั้ง ไม่ว่าจะเป็นการทยอยสะสมหุ้น การเริ่มแผน DCA หรือการปรับพอร์ตให้สอดคล้องกับเป้าหมายระยะยาว
ในฝั่งของนักลงทุนสถาบันและกองทุนเอง ช่วงเปลี่ยนปีคือเวลาของการรีเซ็ตพอร์ต หลังจากปิดงบและรายงานผลการดำเนินงานไปแล้ว การกลับเข้าซื้อสินทรัพย์ในเดือนมกราคมจึงไม่ใช่เรื่องแปลก และเมื่อการเคลื่อนไหวนี้เกิดขึ้นพร้อมกันในหลายกองทุน ก็อาจส่งผลต่อภาพรวมของตลาดได้ในระยะสั้น
อย่างไรก็ตาม หากมองด้วยข้อมูลระยะยาว January Effect ไม่ได้ให้ผลลัพธ์ที่ชัดเจนเหมือนในอดีต โดยข้อมูลจาก Investopedia ชี้ว่า เมื่อดูผลตอบแทนของกองทุน SPDR S&P 500 ETF (SPY) นับตั้งแต่ก่อตั้งในปี 1993 จนถึงปี 2024 พบว่าเดือนมกราคมเป็นเดือนที่มีผลตอบแทนเป็นบวกเพียง 18 ปี จากทั้งหมด 31 ปี หรือประมาณ 58% เท่านั้น ซึ่งแทบไม่ต่างจากการโยนเหรียญหัวก้อย
ในส่วนของตลาดหุ้นไทย หากพิจารณาผลตอบแทนย้อนหลังของดัชนี SET Index ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมาจะพบว่า ผลตอบแทนเฉลี่ยของเดือนมกราคมก็ไม่ได้โดดเด่นอย่างมีนัยสำคัญ เมื่อเทียบกับเดือนอื่น ๆ โดยมีโอกาสให้ผลตอบแทนเป็นบวกและลบค่อนข้างใกล้เคียงกัน แสดงให้เห็นว่าแม้แรงซื้อต้นปีจะมีอยู่จริง แต่ก็ไม่ได้เป็นปัจจัยเดียวที่กำหนดทิศทางตลาด
สุดท้ายแล้ว January Effect อาจไม่ใช่จังหวะทองที่ต้องรีบคว้า แต่เป็นกระจกสะท้อนพฤติกรรมของนักลงทุนในช่วงเปลี่ยนปีมากกว่า สิ่งที่ได้เรียนรู้จากปรากฏการณ์นี้คือ ตลาดไม่ได้ขับเคลื่อนด้วยตัวเลขเพียงอย่างเดียว แต่ขับเคลื่อนด้วยความคาดหวัง อารมณ์ และวินัยในการลงทุน ซึ่งยังคงสำคัญไม่ว่าจะเป็นเดือนมกราคมหรือเดือนไหนก็ตาม 